· 

Die frustrerende doula's ook

 “Verloskundigen bezorgd over opkomst bevallingscoaches”, “Bemoeizuchtige doula’s frustreren geboortezorg”, “De gyneacoloog voelde zich volledig buiten spel gezet”. Dit koppen Nieuwsuur en het NRC. Ik wordt hierdoor gelijk getriggert. Ik geef het gelijk toe. Als ik dit lees, lopen de rillingen over mijn rug en ben ik bang voor wat er nou weer bedacht gaat worden om het barenden extra moeilijk te maken. Ik wordt er oprecht boos om.

Maar koppen zijn natuurlijk aas om lezers te trekken, misschien is er in de artikelen zelf enige nuance te vinden. Dus ik lees de artikelen. 

Gelijk in het begin gaat het al mis en het wordt niet veel beter. Het komt vrijwel allemaal neer op; “Doula’s bemoeien zich ook met de medische kant van een bevalling”. Een doula is (meestal) niet medisch opgeleid en mag zich niet bezig houden met de medische kant van een bevalling. Dat er waarschijnlijk doula’s zijn die hun boekje buiten gaan, zal ik niet tegenspreken. In elk beroep heb je mensen die niet handelen naar hun ‘code’. Maar ik betwijfel dat dat werkelijk aan de hand is in veel gevallen.

Terug naar het artikel. Ik vraag me dan gelijk af wat er verstaan wordt onder ‘bemoeien’. Ik vermoed dat daar nog een behoorlijke nuance uit te halen is.

Een functie van een doula is het beschermen van de rechten van de barende. Dit is waar mogelijk wrijving ontstaat tussen de zorgverlener en de doula. Als de barende (en partner) zich niet gehoord of gesteund voelen door de zorgverlener, kan het zijn dat een doula communicatie mogelijk maakt tussen de barende en haar zorgverlener. Of in andere gevallen kan een doula letterlijk en/of figuurlijk tussen een zorgverlener en de barende in gaan staan om er voor te zorgen dat de rechten van de barende gehonoreerd worden. 

In een van de artikelen wordt dat laatste ook benoemd: “Omdat ze zich vaak opwerpen als verdediger van de bevallende vrouw, weigeren ze soms af te wijken van het vooropgestelde geboorteplan. Zelfs wanneer dit volgens het medisch personeel noodzakelijk is.”. Er zijn sowieso enorme vraagtekens te zetten bij wanneer iets medisch noodzakelijk is en of wat gezien wordt als medisch noodzakelijk ook daadwerkelijk het beste is. Maar daarnaast is hier context heel belangrijk.

Bedenk het volgende (realistische en niet zelden voorkomende) scenario: De barende heeft in haar geboorteplan staan dat ze niet ingeknipt wil worden, maar ze heeft moeite met persen. De gynaecoloog vindt dat die een knip moet zetten. Hij heeft de schaar al in de hand en deelt even mee “Mevrouwtje ik zet op de volgende wee even een knipje, dan is je baby er zo uit.” (ja dit is realistisch, talk about patronising language). De aanwezige doula had de schaar al opgemerkt en zegt tegen de gynaecoloog “Mevrouw heeft in haar geboorteplan staan dat ze geen knip wil, dus er komt geen knip!”. Dan kan dit gezien worden als ‘bemoeien’ of ‘tegenwerken’, maar je gaat voorbij aan wat de gynaecoloog ondertussen allemaal nagelaten heeft.
Ten eerste: de barende heeft met haar geboorteplan expliciet duidelijk gemaakt niet ingeknipt te willen worden, de gynaecoloog heeft dus geen toestemming voor deze ingreep.
Ten tweede: hij heeft niet uitgelegd waarom hij een knip noodzakelijk acht, hij heeft ook niet uitgelegd wat voor en nadelen zijn van een knip. Er is dus geen sprake van informed consent (of refusal), met andere woorden; er is geen toestemming voor deze ingreep.
Ten derde: hij heeft niet gevraagd of de barende het met de ingreep eens is, oftewel hij heeft geen toestemming voor deze ingreep.
En ten vierde: het is duidelijk dat de barende moeite heeft met persen, maar de gynaecoloog heeft de barende niet de optie aangereikt een houding te vinden waarin het mogelijk wel lukt en waardoor de ingreep helemaal overbodig is. 

Een doula verzorgt dus communicatie tussen barende en zorgverlener. Of, in het voorbeeldscenario, dwingt ze communicatie af. Als de doula er niet was geweest had de barende gelijk een knip gekregen, zelfs met doula er bij is het niet ondenkbaar dat de gynaecoloog met zijn ogen zou rollen en het toch had gedaan (ja echt).
Een goede bevalervaring, losstaand van het verloop van de bevalling, valt en staat over het algemeen bij goede communicatie tussen barende en zorgverlener. Wanneer het hiervan proberen te bewerkstelligen door een doula, wordt gezien als ‘bemoeien’ of ‘tegenwerken’, ligt daar iets waar aan gewerkt moet worden. Want de barende is en blijft uiteindelijk leidend in de zorg die ze ontvangt. Net als elke andere persoon die zorg ontvangt, is zij beslissingsbevoegd over haar eigen lichaam. Autonomie over het lichaam is een patiëntenrecht dat in de geboortezorg nog vaak vergeten lijkt te worden, wat op zich al problematisch is. Dat doula’s vervolgens aangerekend wordt dat ze dit recht proberen te beschermen, is struisvogelgedrag. De kop wordt in het zand gestoken voor het werkelijke probleem.

Barenden voelen blijkbaar de behoefte op zoek te gaan naar een verdediger. Niet zelden na een eerdere slechte ervaring met de geboortezorg. De gynaecoloog voelde zich buiten spel gezet? Misschien dat die zich nu een minuscuul klein beetje kan inleven in het gevoel van al de honderden, duizenden, barenden die zich buiten spel gezet voelden bij hun bevalling. Het is tijd dat zorgverleners in de geboortezorg een kritische blik werpen op hun eigen handelen in plaats van met een vingertje naar de doula te wijzen. Maar nee, laten we ons vooral zorgen maken om de doula. De doula, die vooral een groot probleem in de geboortezorg duidelijk maakt en hoopt te ondervangen. Super frustrerend die doula's.

 

*Nee, niet alle zorgverleners in de geboortezorg. Ik heb zelf heel goede ervaringen gehad, naast een paar heel vervelende. Dat neemt niet weg dat er een heersende cultuur is.

*Alle voornaamwoorden met een aangegeven gender kunnen uiteraard worden vervangen voor een ander gender

Reactie schrijven

Commentaren: 1
  • #1

    Irene Kikstra (vrijdag, 25 september 2020 12:32)

    Prachtig geschreven stuk, en heel mooi dat er een tegen geluid komt!
    Heb zelf ook een goede en een slechte ervaring. Prima dat er doula’s zijn gekomen! Ik wens ze een mooie toekomst.