· 

Het belang van een plan

“Waarom zou je een geboorteplan maken? Een bevalling is toch niet te plannen.”. Het is een opmerking die ik regelmatig langs zie komen of te horen krijg. Helemaal nu ik zelf weer zwanger ben. Dus ik dacht laat ik eens antwoord geven op die vraag; waarom zou je nou eigenlijk een geboorteplan maken?

Laat ik beginnen met waar het idee vandaan komt dat een geboorteplan niet nodig is. Om een beeld te krijgen van waarom zwangeren wel of niet een geboorteplan schrijven, heb ik een vraag gesteld in een van de facebookgroepen met zwangeren waar ik in zit. 

Ik koos een groep uit waarin zwangeren met allerlei verschillende meningen, ideeën en overtuigingen zitten, in de hoop een antwoord te krijgen dat aansluit op het maatschappelijke gemiddelde. De vraag die ik daar in poll vorm stelde was "Maak jij een geboorteplan en waarom wel of niet?". De uitkomst was dat ongeveer 50% wel een geboorteplan maakt en 50% niet. Niet iedereen die de poll beantwoorde gaf ook uitleg over het waarom, maar uit de antwoorden kon ik drie hoofdredenen halen voor het niet schrijven van een geboorteplan.

De eerste reden is omdat een eerdere bevalling totaal niet volgens plan is gegaan of anders liep dan gedacht: een vorige keer kon het geboorteplan zo de prullenbak in. Meestal gaat dit dan over een bevalling die plotseling medisch werd, in sommige gevallen over een stortbevalling waarbij bijvoorbeeld de verloskundige het huis niet haalde voor de baby geboren was.

De tweede reden is dat je nooit weet hoe het loopt. Een bevalling is niet te plannen luid het veelal, je kunt het beter op zijn beloop laten. 'Laat het los' is het credo. Je kunt nu bedenken iets te willen, maar misschien wil je dat tijdens de bevalling helemaal niet. Ook kan het allemaal vreselijk mis gaan.

De derde en laatste reden is dat het eigenlijk alleen maar teleur kan stellen. Een geboorteplan kan er juist voor zorgen dat je een gevoel van falen krijgt of helemaal in de stress raakt als het niet loopt zoals bedacht. De personen die dit als reden geven, zeggen met enige regelmaat normaal gesproken enorme controlfreaks te zijn. 

Er is best wat overlap in deze redenen. Wat mij opvalt is dat veel zwangeren die zeggen geen plan te maken, zich lijken te zien of hebben gevoeld als een passief onderdeel van hun bevalling, als een "lijdend voorwerp". Dit in plaats van een persoon met een mening en autonomie. De zorgverlener heeft het uiteindelijk toch voor het zeggen, is wat ik er uit op maak.

Een kleiner deel van de zwangeren lijkt juist weer optimistisch; ze geven aan uiteraard wel een mening en ideeën te hebben, maar ze willen het niet "vastleggen" in een plan of geven aan dat het meeste wel standaard is.

Iets anders dat me opviel was dat veel van de zwangeren die wel een plan maken bij de uitleg benadrukken dat het natuurlijk niet een echt geboorteplan is waarin staat welke muziek er op moet of dat ze die specifieke pyjamabroek aan willen. Hmmm.... is dat wat een écht geboorteplan is? Of eigenlijk, is dat wat gedacht wordt wat een écht geboorteplan is?

Wat is een geboorteplan nou echt? 

Een geboorteplan is geen 'planning' van minuut tot minuut, geen compleet uitgeschreven draaiboek en het is ook geen idyllisch lijstje met wensen, geschreven met je hoofd in een roze wolk. Want dat kan inderdaad leiden tot teleurstelling, een geboorte is niet op die manier te organiseren. Het verloop van een bevalling ís uiteraard niet 100% voorspelbaar. Loslaten is best belangrijk voor een bevalling. Vooral het loslaten van de controle over het fysieke proces. Ga met de flow van jouw lichaam. Laat je echter niet wijsmaken dat je de regie over wat er met jou gebeurd moet loslaten. 

Het maken van een geboorteplan geeft jou de kans om de enorme hoeveelheid opties te onderzoeken, om goed na te denken over de keuzes die je kunt maken en over de manieren waarop een bevalling zou kunnen verlopen. Het is een communicatiemiddel dat jou kan helpen te communiceren met je zorgverleners als jij zelf druk bezig bent met overgeven aan je lichaam. Het kan je helpen je bevalling te beleven, in plaats van dat je geleefd wordt.

Het is echt de moeite en tijd waard je te verdiepen in de mogelijkheden. Bereid je voor op verschillende situaties en maak een plan voor verschillende scenario's. Dat kan een plan A en B zijn, maar ook een plan A tot en met Z. 

Juist als een bevalling niet volledig volgens het boekje gaat, kan een geboorteplan van pas komen. Je hebt je keuzes misschien mondeling besproken met de verloskundige, maar als er tijdens je bevalling een overdracht is aan de gynaecoloog, is die van jouw keuzes over het algemeen niet op de hoogte. Ook kan het zijn dat je bij een overdracht weer andere keuzes maakt.

Als je in eerste instantie een medische bevalling in het ziekenhuis hebt is een plan ook erg handig. Het personeel in het ziekenhuis veranderd iedere zes uur. Een papier met jouw plan overhandigen is makkelijker dan elke keer weer bespreken wat jouw ideeën zijn.

Nadenken over de bevalling kan je ook helpen zicht te krijgen op eventuele angsten en onzekerheden. Zo kun je deze angsten en onzekerheden bespreken met je partner of zorgverleners. Misschien kunnen zij jou geruststellen, misschien kom je tot de conclusie dat je nog wat extra hulp nodig hebt. Ikzelf ben bijvoorbeeld nog af en toe bang voor een herhaling van mijn eerste bevalling en zou misschien best wat hulp kunnen gebruiken in het loslaten van die ervaring. Zodat ik mijn volgende bevalling vol vertrouwen in kan gaan.

Geboorteplan of geboortewensen?

Er wordt regelmatig gepleit de naam geboorteplan te veranderen in 'geboortewensen' of 'geboortevoorkeuren'. Ikzelf vind dat niet perse een verbetering. 'Plan' wordt vaak te letterlijk geïnterpreteerd, maar dat geldt ook voor 'wensen' of 'voorkeuren'. Het is taalgebruik dat meewerkt aan het algemene idee dat je als barende een passief onderdeel van de bevalling bent en is allesbehalve 'empowering'. Het geeft niet de boodschap dat jij de persoon zou moeten zijn die de leiding heeft.

In je geboorteplan kunnen namelijk best eisen staan. Over hoe je wilt dat er met jou omgegaan wordt bijvoorbeeld. Mijn eigen geboorteplan heeft één hoofdonderwerp en dat is echt geen wens, dat is een keiharde eis. Namelijk dat er geen interventies worden gedaan zonder mijn of mijn partners expliciete toestemming en dat er duidelijk gecommuniceerd en overlegd moet worden.

Wees niet bang om te zeggen en geloven dat je geboorteplan, of hoe je het ook wilt noemen, een document is waarin precies staat wat jij wel en niet wilt. Dat jij meerdere scenario's hebt overwogen en dat je ook als de plannen wijzigen nog steeds weet wat je wilt. Wees ook niet bang vertrouwen te hebben in jouw capaciteiten om keuzes te maken en beslissingen te nemen en wees al helemaal niet bang om voor jouw plan op te komen. 

Je gesteund voelen, met respect behandeld worden en de regie hebben zijn allemaal veel belangrijker voor een positieve bevalervaring, dan de manier van bevallen op zich. Dan kan een geplande thuisbevalling eindigen in een spoedkeizersnede onder volledige narcose en kijk jij nog steeds met een goed gevoel terug op je bevalling.

Hoe maak ik een goed geboorteplan?

Zou je graag wat hulp willen bij het maken van een duidelijk en overzichtelijk geboorteplan? In deze blog vind je meer informatie en verschillende voorbeelden en sjablonen. 

Reactie schrijven

Commentaren: 0